Context

Het jaar 2016 werd gekenmerkt door een lagere economische groei en krimpende politieke ruimte, waarbij juist de stem van het maatschappelijk middenveld en de media luider werd. De presidentiële verkiezingen en de nasleep hiervan gingen gepaard met onrust en incidentele uitingen van geweld door de veiligheidsdiensten. De economische groei was lager dan verwacht en investeringen in de publieke sociale sectoren (zoals gezondheid en onderwijs) waren onvoldoende om aan de eisen van de snelgroeiende bevolking te voldoen. Daarnaast zijn het maatschappelijk middenveld, de private sector en de media in toenemende mate actief geweest in beleidsdebatten met de overheid. De instroom van ongeveer een miljoen vluchtelingen is een enorme uitdaging voor Oeganda, een land met een van de grootste vluchtelingenpopulaties in Afrika. Ondanks deze uitdagingen en beperkingen hebben de door Nederland ondersteunde programma's hun inspanningen voortgezet om de productie en het inkomen van kleine boeren te verhogen en de toegang tot het rechtssysteem te verbeteren. De inzet om handels- en investeringsinitiatieven tussen Oeganda en Nederland te bevorderen, leverde een redelijk resultaat op.

Uitgelicht project

Hoe zuivelboeren In Oeganda zich aanpassen aan klimaatverandering

100.000 boeren kochten en gebruikten verbeterde zaden, ontwikkeld door het Nederlandse programma, en produceerden hiermee 18.000 ton voedsel. 150.000 producenten profiteerden van een verbeterde infrastructuur, een 20% stijging van de landbouwprijzen en een 30% verlaging van de transportkosten. 12.000 vrouwen werden getraind in financiële kennis en agribusiness. 27.700 kinderen kregen een verbeterde inname van voedsel via het schoolmelk-programma.
Bekijk hier de video over het omgaan met klimaatverandering in de melkveehouderij.

Belangrijkste resultaten van de ambassade in Oeganda

Voedsel- en voedingszekerheid

Indicator Score Vooruitgang

Totaal aantal boeren bereikt

100.942 Op schema
Aantal boeren bereikt  - direct (40% jongeren)
Aantal boeren bereikt  - indirect
Interpretatie van de resultaten in context

Binnen het voedselzekerheidsprogramma van de ambassade wordt de dienstverlening aan boeren en ondernemers grotendeels ontwikkeld door niet-gouvernementele en marktgeleide modellen. Dit als alternatief voor het heersende overheidsmodel. Voorbeelden zijn de van boer-naar-boer opleidingen, opleidingsvoorzieningen op landbouwgebied, commerciële productie van zaden door coöperaties tussen boeren en de koppeling van boeren aan (particuliere) dienstverleners, zoals financiële instellingen. Deze aanpak leidt er i n2016 toe dat meer boeren worden ondersteund en het effect hiervan duurzaam is.

Aantal boeren met toegenomen productiviteit en inkomen

73.663 Op schema
Aantal boeren - direct (47% jongeren)
Aantal boeren - indirect
Interpretatie van de resultaten in context

Het Nederlandse programma heeft in 2016 geleid tot een aanzienlijke toename van de productie, met resultaten voorbij het veronderstelde nationale gemiddelde. In sommigen gevallen hebben boeren hun inkomen zelfs met meer dan 200% verhoogd. Dit beeld is echter niet universeel. Ongunstige weersomstandigheden, waaronder lange periodes van droogte, hadden een negatief effect op sommige gewasopbrengsten. Tegelijkertijd schoten de verkoopprijzen van landbouwproducten, die rechtstreeks van de producent gekocht worden, omhoog, wat gedeeltelijk het inkomstenverlies door de lagere opbrengsten compenseerde. Verschillende projecten dragen expliciet bij om de uitdagingen rondom klimaatverandering te verminderen. Bijvoorbeeld het zaadprogramma, waarbij zaden worden doorontwikkeld naar meer droogtebestendige en sneller rijpende varianten. Het koppelen van producenten aan marktopkopers, een belangrijk onderdeel van het beleid van de ambassade, is in toenemende mate succesvol geweest met de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven.

Voltooiing van grensposten in Busia (Kenia), Mutukula (Tanzania) en Mirama Hills (Rwanda)

100% Vooruitgang, maar niet op schema
 100%
Interpretatie van de resultaten in context

De export- en importkosten blijven hoog, ondanks de voltooiing van het project One-Stop-Border-Posts (OSBP) in 2016 door Trade Mark East Africa en de lokale autoriteiten en het positieve effect op transporttijden. Corruptie en monopolies in de vervoersector blijven in het bijzonder een probleem. Daarbij wordt het logistieke voordeel van Oeganda, een hub die kuststaten verbindt met snelgroeiende markten in de regio, een nadeel wanneer de regionale handelsstromen verstoord raken, zoals ervaren met de sluiting van de grens met Zuid-Soedan in 2016.

Toename van inclusieve samenwerking van bedrijven uit Oeganda en Nederland

10 Op schema
Het aantal bedrijven in Oeganda met een link naar bedrijven in Nederland is gestegen van 130 (2015) naar 140 (2016)
Interpretatie van de resultaten in context

Het aantal Oegandese bedrijven dat zakelijke relaties is aangegaan met Nederlandse bedrijven steeg voor het vijfde jaar op rij. De proactieve betrokkenheid van de ambassade bij de vraag naar en het gebruik van beschikbare financiële instrumenten voor de ontwikkeling van de private sector, heeft zijn vruchten afgeworpen. Oeganda's Best Farmer Competition leidt nog steeds tot positieve effecten voor de bilaterale handels- en investeringsagenda, aangezien de Oegandese boeren op deze manier Nederlandse agro-machines en kwalitatief hogere agro-inputs ontdekken.

Veiligheid en Rechtsorde

Indicator Score Vooruitgang

Bevolkingsopvatting van de verbeterde capaciteit van het gerechtelijk systeem (mate van vertrouwen in, toegang tot en kwaliteit van het systeem)

50% / 60% tevreden Vooruitgang, maar niet op schema
60% is tevreden met de rechtbanken; 50% is tevreden over de Uganda Police Force
Interpretatie van de resultaten in context

Nederlandse steun aan de Justice, Law and Order sector (JLOS) richt zich op vijf instellingen: Uganda Human Rights Commission, Law Development Centre, Uganda Law Reform Commission, Judicial Service Commission en de Uganda Law Society. Nederlandse steun vertegenwoordigt minder dan 10% van de totale begroting van deze instellingen. Vandaar dat de verkregen resultaten alleen voor een klein deel aan de Nederlandse programma's in 2016 kunnen worden toegeschreven. De vooruitgang ligt niet op schema, omdat een aantal belangrijke beleidslijnen en wetten nog door het Oegandese kabinet moeten worden onderschreven. Waaronder het beleid inzake 'transitional justice' (rechtspraak/gang voor slachtoffers van gewapend geweld), het beleid rond rechtshulp en het huwelijks- en scheidingswetsontwerp. De externe evaluatie van het Third Sector Development Plan 2012/17 concludeerde echter dat de sector enige vooruitgang heeft geboekt op het gebied van (justitiële) dienstverlening.

Aantal mensen met toegenomen toegang tot het rechtsysteem (formeel/informeel: oftewel, degenen die formeel of informeel gebruik hebben gemaakt van het gerechtelijk systeem)

127.325 Op schema
Aantal mensen – ongeveer 10% toegeschreven aan de Nederlandse bijdrage (2016)
Interpretatie van de resultaten in context

Het programma van de Democratic Governance Facility (DGF) ligt op schema. Dankzij de multi-donor ondersteuning voor DGF kunnen meer dan 80 partners, hoofdzakelijk NGO's, pleiten voor beter toegang tot het gerechtelijk systeem. Ook kunnen ze burgers vertegenwoordigen in hun vraag naar verantwoording door de overheid. In het geval van het DGF kan 10% van de resultaten in 2016 worden toegeschreven aan de Nederlandse steun, aangezien de Nederlandse bijdrage ongeveer 10% van het totale DGF-budget bedraagt. Hoewel er sprake was van teleurstelling en frustratie rondom de (resultaten van) de verkiezingen in 2016, hebben de door de DGF-ondersteunde interventies geleid tot constructief overleg tussen het maatschappelijk middenveld en de overheid, en tot een hogere verkiezingsopkomst (68% in 2016, ten opzichte van 58% in 2011). De externe evaluatie bevestigde dat het DGF een verschil heeft gemaakt in de levens van ongeveer 5 miljoen Oegandezen door de inzet op bewustwording, campagnes en dienstverlening. De opzet van DGF is efficiënt en betekent een vermindering van transactiekosten voor de donoren. Kortom, het DGF is een vrij uniek en goed presterend multi-donor programma, dat democratisch bestuur in het maatschappelijk middenveld versterkt en een constructieve betrokkenheid tussen statelijke en niet-statelijke actoren verbetert.

Achtergrond & toekomst

Interpretatie van de resultaten in context

Behaalde resultaten binnen het thema Voedselzekerheid weken niet erg af van de verwachte resultaten. Het klimaat heeft invloed op de lagere productiecijfers voor sommige gewassen. Burgeroorlog en onveiligheid in het naburige Zuid-Soedan verminderde de grensoverschrijdende handel. De invoering van een nieuw nationaal kwaliteitscertificaat (geproduceerd door boeren) voor zaden was succesvol, ondanks de institutionele zwakte van de overheidssystemen. De verwachte resultaten binnen het thema Veiligheid & Rechtsorde waren minder, door begrotingsbeperkingen als gevolg van een aanzienlijk verminderde (Nederlandse) donorfinanciering. Sterk leiderschap van de Chief Justice (te vergelijken met de voorzitter van de Hoge Raad) van Oeganda schudde de rechterlijke macht op, wat o.a. resulteerde in het terugdringen van het achterstallig werk in het gerechtelijke systeem. De publieke waardering groeit en zorgt voor het langzame herstel van de geloofwaardigheid en reputatie van de sector. Een aantal belangrijke (onderling samenhangende) problemen binnen de sector worden sterker aangepakt dan voorheen (corruptie, achterstanden, rechtvaardigheid voor jongeren, seksueel geweld).

Blik op de toekomst

Inspanningen van de Nederlandse ambassade zullen zich blijven richten op het beïnvloeden van het landbouwbeleid en -reguleringen van de overheid, aan de hand van praktijkvoorbeelden en alternatieve benaderingen vanuit de private sector. Aanpassing aan klimaatverandering (zoals toenemend watertekort) geschiedt door aandacht te besteden aan waterbehoud en slimme irrigatie binnen de bestaande en opkomende programma's. Steun aan de rechtsorde zal zich richten op het verminderen van de achterstanden in het gerechtelijk systeem, transitional justice en op de veiligheid in de nederzettingen voor vluchtelingen in Noord-Oeganda. Evenzo blijft de Democratic Governance Facility (DGF) het belangrijkste instrument om constructieve betrokkenheid tussen het maatschappelijk middenveld en de overheid te versterken. Het is de bedoeling om verder te investeren in seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) als één van de prioriteiten in de nieuwe landstrategie voor Oeganda.

Financiële samenvatting

Totale uitgaven van de ambassade € 15,317,896

Uitgaven 2016 per thema

Uitgaven 2016 per kanaal