Context

De conflictdynamiek in het Grote Merengebied - dat wordt gevormd door Rwanda, Burundi, het oostelijk deel van de Democratische Republiek Congo (DRC) en Oeganda - is verschoven van regionale instabiliteit naar feitelijk interne politieke crises rondom verkiezingskwesties en legitimiteitsvraagstukken. De voortdurende crisis in Burundi heeft geleid tot enige grensoverschrijdende spanningen met Rwanda, ook op economisch gebied. Het uitstellen van de verkiezingen in de DRC heeft aanzienlijke onzekerheid en toegenomen spanningen veroorzaakt, wat een negatief effect heeft op bepaalde al bestaande lokale conflicten. Ook heeft het tot geweld geleid in gebieden die tot dan toe stabiel waren, zoals de regio Kasai. Tot nu toe heeft de crisis in de DRC de bilaterale betrekkingen tussen Rwanda en de DRC niet geschaad. De twee landen hebben in 2016 een aantal bilaterale samenwerkingsovereenkomsten gesloten. Over de hele linie is het regionale Grote Meren programma niet geschaad door de instabiliteit in de regio. De grensoverschrijdende projecten met betrekking tot het Kivumeer en het landschap van Groot Virunga hebben de regionale samenwerking versterkt en geholpen de bilaterale betrekkingen te normaliseren.

Uitgelicht project

Mawe Tatu project in het Grote Merengebied

Het programma heeft verschillende significante resultaten bereikt, zoals een afname van gender gebaseerd geweld op familieniveau, verbeterde relaties tussen mannen en vrouwen en toegenomen participatie van vrouwen in het nemen van beslissingen binnen de huishouding. Een voorbeeld van deze resultaten wordt gepresenteerd in de begeleidende video. Hierin is te zien hoe de rechten van Pygmeeënvrouwen worden bevorderd en beschermd door het burgerlijk huwelijk. Binnen de Pygmeeëngemeenschap in het oosten van de DRC wordt registratie van huwelijken sterk gewaardeerd. Het versterkt de positie van de vrouwen, doordat zij respect krijgen van de gemeenschap en van hun echtgenoten. Deze video is gemaakt in het kader van het Mawe Tatu-project dat wordt uitgevoerd door Care in het oosten van de DRC

Belangrijkste resultaten van de ambassade in Grote Merengebied

Veiligheid en Rechtsorde

Indicator Score Vooruitgang

Aantal mensen dat betrokken is bij de gemeentelijke dialogen die worden gefaciliteerd door met Nederlands geld gefinancierde projecten in het oostelijk deel van de DRC

1.465 Vooruitgang, maar niet op schema
Aantal mensen dat betrokken is bij de gemeenschappelijke dialoog
Interpretatie van de resultaten in context

De veiligheidssituatie in de DRC is niet verbeterd. Het Cispe-project richt zich op het ondersteunen van belanghebbenden met betrekking tot veiligheid en het functioneren van veiligheidsdiensten. Het heeft bijvoorbeeld geholpen bij de oprichting van lokale ‘Comités de Securité’ (CdS) en de betrokkenheid van gemeenschappen daarbij. Ook zijn de eerste overeenkomsten voor financiering op basis van resultaten ondertekend met de veiligheids- en overheidsinstanties. Het project ligt achter op schema, en in 2017 – maar vooral in 2018 – zullen betere resultaten worden behaald.

Aantal mediakanalen dat de inclusieve dialoog over regionale factoren die conflicten in de hand werken, bevordert

53 Op schema
53, waarvan 33 mediakanalen en 20 freelance journalisten 
Interpretatie van de resultaten in context

De inclusieve dialoog over regionale factoren die conflicten in de hand werken, gaat over de grondoorzaken van conflicten die gebaseerd zijn op etnische verschillen. Deze sessies en de organisatie van grensoverschrijdende dialogen in drie landen (de DRC, Rwanda en Burundi) vormen een belangrijk deel van het regionale programma om conflicten die gebaseerd zijn op etnische verschillen te beperken. De huidige crisis in Burundi hindert de tenuitvoerlegging van deze strategie. Om met deze situatie te kunnen omgaan, zijn bepaalde activiteiten verplaatst naar de DRC en Rwanda, waaraan de Burundische vertegenwoordigers deelnemen.

Aantal regionale overeenkomsten dat is gesloten met ondersteuning van door Nederland gefinancierde projecten

5 (sinds 2013) Op schema
5 (sinds 2013)
Interpretatie van de resultaten in context

De Greater Virunga Transboundary Collaboration (GVTC), een grensoverschrijdend initiatief voor een nationaal park, heeft vooruitgang geboekt op het gebied van regionale samenwerking. Dit is een teken van verbeterde betrekkingen, met name tussen de DRC en Rwanda. Het toezicht op veiligheidskwesties in en rond het park door de GVTC is relevant en wordt gewaardeerd door de drie autoriteiten van het nationale park. Het Lake Kivu Monitoring Project (LKMP) ontwikkelt gezamenlijke beheerprincipes voor het Kivumeer en is gezamenlijke onderzoeksprojecten gestart. Het LKMP is dus succesvol geweest in het opbouwen van vertrouwen tussen de DRC en Rwanda. De status van het LKMP als regelgevende autoriteit blijft een uitdaging binnen zowel de Rwandese als de Congolese institutionele context. Momenteel wordt onderhandeld over een Memorandum of Understanding tussen Oeganda en de DRC over het Edwardmeer

Aantal (grensoverschrijdende en regionale) dialogen mogelijk gemaakt door met Nederlands geld gefinancierde projecten

86 Op schema
86 grensoverschrijdende en regionale dialogen (GVTC: 3, LKMP: 2, M4D: 81)
Interpretatie van de resultaten in context

Regionale dialogen bieden een platform voor lokale bestuurders en de bevolking van de drie landen om elkaar te ontmoeten en regionale kwesties te bespreken, zoals de opname van vluchtelingen. Deze platformen, mogelijk gemaakt door het project Media for Dialogue (M4D), geven lokale bestuurders, die elkaar anders niet hadden kunnen ontmoeten, de mogelijkheid om te spreken over regionale kwesties die van invloed zijn op de bevolking in de grensgebieden van Rwanda, Burundi en de DRC. Op een hoger niveau bieden grensoverschrijdende dialogen en activiteiten, die worden georganiseerd door de GVTC en het LKMP, een platform voor grensoverschrijdende samenwerking. Hieruit vloeiden onder meer gezamenlijke projecten tussen Rwanda en Congo, met betrekking tot het beheer van het landschap Groot Virunga en het beheer van het Kivumeer en de daar aanwezige hulpbronnen (gas).

Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

Indicator Score Vooruitgang

Aantal programma's die mannen betrekken bij de bestrijding van geweld tegen vrouwen en meisjes

3 Op schema
3
Interpretatie van de resultaten in context

SRGR-projecten in het oosten van de DRC hebben bijgedragen aan een afname van (ongeveer) 30% van gender gebaseerd geweld in de prioriteitsgebieden sinds 2013. Verschillende activiteiten, waaronder seksuele voorlichting, therapeutische sessies en dialogen over seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, hebben bijgedragen aan de bewustwording binnen gemeenschappen. Dit heeft ook geleid tot een stijging van het gebruik van SRGR-voorzieningen in 2016. Ondanks de spanningen in het oosten van de DRC worden er met succes programma's uitgevoerd, waarbij mannen, jongeren en vrouwen betrokken zijn.

Leden en leiders van de gemeenschap die op gemeenschapsniveau deelnemen aan bewustwordingsactiviteiten op het gebied van SRGR

9.524 Op schema
9.524
Interpretatie van de resultaten in context

Op gemeenschapsniveau is de participatie van lokale bestuurders, onder wie kerkelijke bestuurders, toegenomen in 2016. De gezaghebbers van politie en leger die betrokken zijn bij het Living Peace Project, dat huiselijk geweld in oostelijk Congo aanpakt, hebben vervolgens ook SRGR-activiteiten in hun gemeenschappen bijgewoond en mogelijk gemaakt.

Achtergrond & toekomst

Interpretatie van de resultaten in context

Regionale samenwerking heeft geleid tot vooruitgang in de projecten rondom het Kivumeer, Virunga en het mediaprogramma. Dit laat zien dat de regionale samenwerking ondanks de toename van de spanningen in de DRC en Burundi niet negatief is beïnvloed, in het bijzonder tussen de DRC en Rwanda. De projecten rondom de thema's water en voedselzekerheid voor het Grote Merenprogramma zijn vertraagd. De projecten zijn gestart in december 2016 respectievelijk mei 2017. De projecten op het gebied van SRGR zijn vooral gericht op positief gedrag van mannen, seksuele voorlichting, gebruik van SRGR-voorzieningen en een holistische aanpak van seksueel en op gender gebaseerd geweld. Deze activiteiten laten resultaten zien en dragen bij aan empowerment van vrouwen, terugdringing van seksueel en op gender gebaseerd geweld en vergroting van de betrokkenheid van burgers en gezaghebbenden. De activiteiten op het gebied van het functioneren van de veiligheidsdiensten en de betrokkenheid van gemeenschappen beginnen enige vruchten af te werpen, maar minder dan verwacht. Naar verwachting zullen de resultaten in 2017 verbeteren.

Blik op de toekomst

Alle projecten in het kader van het huidige strategische meerjarenplan (MASP) zullen medio 2017 gestart zijn. De nadruk zal liggen op het toezicht houden op de activiteiten in het veld om er zeker van te zijn dat de verwachte resultaten worden gehaald. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de nieuw in uitvoering komende projecten in de thema's voedselzekerheid, water en rechtsorde. Er is een strategie opgezet voor projecten in thema's voedselzekerheid en water om de monitoring te verbeteren en te zorgen dat de projectuitvoerders van elkaars ervaringen kunnen leren. De samenwerking met regionale organisaties, zoals de Greater Virunga Transboundary Co-operation (GVTC) en de International Conference on the Great Lakes Region (ICGLR), zal opnieuw worden vormgegeven in het kader van het nieuwe strategische meerjarenplan. De duurzaamheid van de GVTC is afhankelijk van het eigenaarschap van de drie lidstaten van het GVTC. Of de ICGLR een rol kan spelen in een mogelijke delfstoffencomponent van het regioprogramma Grote Meren zal worden beoordeeld. De International Security and Stabilisation Support Strategy (I4S) zal een verbindende en harmoniserende rol blijven spelen voor de internationale partijen, die in het oosten van de DRC actief zijn. Nederland zal zich blijven inzetten om afstemming op de I4S te faciliteren en de monitoring en de evaluatie van op I4S afgestemde activiteiten te versterken om het gezamenlijke effect te kunnen monitoren. Daarnaast bespreken de ambassade en Monusco manieren om de afstemmingscriteria beter toe te passen zonder de conflictgevoeligheid van de activiteiten te verliezen. Regionale samenwerking tussen landen en regionale organisaties vereist voortdurende nauwe samenwerking tussen de vier Nederlandse ambassades in het Grote Merengebied. De huidige samenwerkingsstructuur van het gezamenlijke managementteam van de ambassades zal verder worden versterkt.

Financiële samenvatting

Totale uitgaven van de ambassade € 12,114,179

Uitgaven 2016 per thema

Uitgaven 2016 per kanaal