Context

De veiligheidssituatie in Burundi was in 2016 nog steeds kwetsbaar. De EU-maatregelen in het kader van artikel 96 van het Cotonou-verdrag bleven van kracht. Eveneens bleven verschillende bilaterale maatregelen van kracht, waaronder de opschorting van de samenwerking met de politie en het leger van Burundi in het kader van het Nederlandse 'Security Sector Development'-programma. Internationale bemiddelingspogingen onder leiding van de East African Community (EAC) hadden niet het gewenste resultaat, aangezien de regering belangrijke oppositieleiders bleef uitsluiten van deelname aan de dialoog. De economische en mensenrechtensituatie is verder verslechterd. Het aantal vluchtelingen uit Burundi (450.000) en binnenlandse ontheemden (100.000) nam toe. Het gemiddelde niveau van de openbare diensten (gezondheidszorg, onderwijs en landbouw) daalde aanzienlijk. Een deel van het Nederlandse programma voor ontwikkelingssamenwerking, waarvan de bevolking rechtstreeks profiteert, werd voortgezet. Ondanks de crisis zijn er goede resultaten geboekt op het gebied van voedselzekerheid en seksuele en reproductieve gezondheid. De ondersteuning voor het behoud van mediaorganisaties en de actitiviteiten van (N)GO's die actief zijn op het gebied van mensenrechten en de rechtsstaat zijn, ondanks de moeilijke omstandigheden, voortgezet.

Uitgelicht project

Verdriedubbeling van inkomsten van boerenfamilies in Burundi

Verdriedubbeling van inkomsten van boerenfamilies in Burundi

Een van de meest hoopgevende resultaten is het landbouwvoorlichtingsprogramma, met zijn Plan Intégré Paysans (PIP)-aanpak. De PIP stelt boerenfamilies in staat hun inkomsten te verdrievoudigen en creëert en verbetert tegelijkertijd perspectieven voor toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden, zodat het mogelijk wordt om uit de vicieuze cirkel te breken. De benadering stimuleert een overgang waarin de gemeenschappen plannen maken voor en beslissingen nemen over hun eigen ontwikkelingsdoelstellingen. Deze aanpak schept mogelijkheden voor verdere integratie met programma's op het gebied van SRGR/gezinsplanning, rechtsstaat en ontwikkeling van de particuliere sector die worden gefinancierd door de ambassade en het ministerie in Den Haag, alsmede een groot aantal andere programma's. Met deze benadering worden zaken als gender, klimaat, milieu, jongeren en inclusieve ontwikkeling effectiever aangepakt. Naast een inkomensstijging meldden honderden families dat er besluiten werden genomen ten gunste van hernieuwde pogingen tot gemeenschapsontwikkeling, en dat de migratie voor arbeid, hulp of opstand afnam of zelfs werd teruggedraaid. (Sommige jongeren en volwassenen keerden terug naar het dorp.) Op deze manier helpt de ambassade de bevolking minder kwetsbaar te maken voor instabiliteit.

Belangrijkste resultaten van de ambassade in Burundi

Voedsel- en voedingszekerheid

Indicator Score Vooruitgang

Aantal ondervoede kinderen dat is bereikt

602.400 Op schema
Aantal ondervoede kinderen dat is bereikt
Interpretatie van de resultaten in context

Het aantal leerlingen dat een warme maaltijd per schooldag ontvangt, is gestegen als gevolg van het uitbreidingsplan van het programma van het World Food Program (WFP). Het schoolmaaltijdenprogramma was grotendeels succesvol. In 2016 steeg het aantal deelnemende kinderen ten opzichte van 2015. Op alle scholen die steun ontvingen, steeg het gemiddelde deelnamepercentage voor jongens en meisjes met ongeveer 5%. De aantallen jongens en meisjes waren bijna gelijk. De voortdurende crisis in het land zorgde er in combinatie met een rampzalig landbouwseizoen voor dat het ondervoedingspercentage (chronisch en ernstig) weer steeg. Dit laat zien hoe kwetsbaar het (landbouw-, en bestuurs)systeem als geheel is en vereist passende maatregelen om op verschillende niveaus de veerkracht te vergroten.

Totaal aantal landbouwers dat is bereikt

789.237 Op schema
Totaal aantal landbouwers dat is bereikt - by sex
Totaal aantal landbouwers dat is bereikt - by age
Interpretatie van de resultaten in context

Programma's die worden ondersteund door de ambassade bereiken boeren via (voornamelijk) algemene voorlichtingsdiensten, microkredieten, waardeketenontwikkeling, grondregistratiediensten, ontwikkeling van de zaaigoedsector en subsidiëring van kunstmest. Het landbouwvoorlichtingsprogramma (PAPAB) raakt goed geïntegreerd en de inspanningen vinden op grotere schaal plaats. Het aantal boeren dat ervan profiteert is groot, doordat ook het (nationale) programma voor kunstmest subsidie er deel van uitmaakt (ca. 50%).

Totaal aantal hectaren landbouwgrond dat is verbeterd

159 Op schema
159
Interpretatie van de resultaten in context

De Nederlandse steun helpt boeren niet alleen hun productie te vergroten, maar ook hun grond duurzamer te gebruiken. De cijfers uit 2016 laten zien dat de eerste resultaten zichtbaar worden. De resultaten zijn gebaseerd op een actieve interactie met de begunstigden over de kwaliteit van het waardeketenontwikkelingsprogramma. De Nederlandse steun is gestart tijdens de crisis en heeft een positief effect op enkele waardeketens. De resultaten wat betreft het aantal hectaren landbouwgrond dat ecologisch verbeterd of hersteld is door het PAPAB-programma is echter nog niet meegenomen. Hiervoor zijn verdere kwalitatieve analyses nodig, die deel zullen uitmaken van een tussentijdse evaluatie in 2018.

Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten

Indicator Score Vooruitgang

Aantal stellen dat een jaar lang is beschermd tegen een zwangerschap door anticonceptiemiddelen

353.779 Vooruitgang, maar niet op schema
Aantal stellen dat is beschermd
Interpretatie van de resultaten in context

Op landelijk niveau is er een verbeterde toegang tot en toegenomen acceptatie van sterilisatie van mannen en vrouwen: in 2016 zijn meer dan 1.330 ingrepen uitgevoerd en waren er minimaal twee medisch opgeleide krachten per referentieziekenhuis (landelijk). De beschikbaarheid van en toegang tot post-abortuszorg neemt ook toe: er werden 409 gevallen behandeld (terwijl deze dienstverlening is gestopt in 2015, wat betekent dat alle abortussen clandestien zijn uitgevoerd). SRGR-voorzieningen zijn beschikbaar: 1.060 nieuwe kiosken verkopen gesubsidieerde condooms, waarmee het totale aantal kiosken uitkomt op meer dan 5.000. Sinds de ambassade in 2013 is begonnen met het ondersteunen van het project, is het landelijke gebruikspercentage van voorbehoedsmiddelen gestegen (5%) in vergelijking met eerder jaren (2011-2012: 3%). Er is een economisch empowermentmechanisme in het leven geroepen om te voorzien in de basisbehoeften van meisjes en vrouwen en hun gevoel van eigenwaarde te vergroten. Dit leidt tot betere beslissingen als het gaat om het gebruik van moderne voorbehoedsmiddelen. De door Nederland gefinancierde dramaserie op de radio heeft een bijdrage geleverd aan een positieve gedragsverandering ten aanzien van het gebruik van SRGR-diensten. Dat vertaalt zich naar een succesvol effect op de verlaging van de vruchtbaarheidsgraad van 6,4 kinderen per vrouw (2010) naar 5,5 (2016).

Percentage van geselecteerde scholen, waar jongeren onderwezen zijn met SRGR-kennis, levensvaardigheden en diensten

20.8% Op schema
20,8% van de geselecteerde scholen heeft integraal seksualiteitsonderwijs ingevoerd, waarvoor leerkrachten en ouders zijn opgeleid.
Interpretatie van de resultaten in context

Scholen en gezondheidscentra werken samen om hoogwaardige informatie en diensten te leveren aan jonge mensen om tienerzwangerschappen te voorkomen. In 2016 hebben 307 (20,8%) van de 1475 scholen in het land geprofiteerd van deze benadering. Daarnaast zijn er 111 nieuwe jeugdvriendelijke centra ondersteund en uitgerust (waarmee het totaal op 313 van de 520 geselecteerde centra komt). De beschikbaarheid van 141 goed opgeleide leerkrachten (waarvan 115 nieuw opgeleid) voor het "World Starts With Me" (WSWM) project duidt op een positieve introductie van integraal seksualiteitsonderwijs in het land. Het geboortecijfer onder adolescenten is gedaald van 11% (2011) tot 8% in 2016.

Veiligheid en Rechtsorde

Indicator Score Vooruitgang

Aantal aan de veiligheidssector gekoppelde instellingen dat is versterkt (als het gaat om rechtvaardigheid, effectiviteit, verantwoordelijkheid of onafhankelijkheid)

4 Vooruitgang, maar niet op schema
4
Interpretatie van de resultaten in context

Als onderdeel van de bestuurspijler van het Security Sector Development (SSD)-programma zijn verschillende instellingen ondersteund om ze beter in staat te stellen toezicht te houden op gedragingen en procedures binnen de politie en het leger. Dit waren de ombudsman, de rekenkamer, de onafhankelijke mensenrechtencommissie (CNIDH) en het parlement. In 2016 heeft de Burundese regering de samenwerking in het kader van dit programma opgeschort. Dit viel samen met de verslechtering van de politieke situatie in Burundi, beperking van de politieke vrijheid en de toename van het aantal gemelde mensenrechtenschendingen. Ondanks de beëindiging van het SSD-programma blijft de ambassade samenwerken met belangrijke openbare instanties en NGO's rondom het bredere onderwerp rechtsstaat.

Voorkomen van de sluiting van particuliere mediaorganisaties; aantal ondersteunde mediaorganisaties

6 Op schema
6
Interpretatie van de resultaten in context

Als langetermijnpartner van mediaorganisaties in Burundi is de Nederlandse ambassade hen blijven ondersteunen bij het verspreiden van informatie aan het publiek, ondanks de moeilijke omstandigheden in het land. Sinds 2015 zijn veel mediaorganisaties noodgedwongen naar het buitenland verhuisd. Van sommige media zijn de kantoren aangevallen en platgebrand. Om het Burundese medialandschap te behouden, blijft Nederland verschillende media ondersteunen zodat die actief kunnen blijven.

Aantal deelnemers aan 'School of Democracy'-trainingen die lokaal gekozen vertegenwoordigers worden

52 Op schema
Vertegenwoordigers die zijn gekozen op commune- of collineniveau en blijven betrokken bij School of Democracy-projecten
Interpretatie van de resultaten in context

De School of Democracy organiseert trainingen voor lokale gemeenschapsleiders met zeer uiteenlopende achtergronden. De trainingen maken de leiders meer bewust van democratische werkwijzen en verbeteren hun leiderschapscapaciteiten, maar scheppen ook vertrouwen tussen leiders met verschillende organisatorische achtergronden die niet altijd even gemakkelijk rechtstreeks met elkaar communiceren. De deelnemers zijn onder meer leden van lokale politieke partijen, de burgermaatschappij, de politie en jongeren. 52 van de deelnemers waren voor het eerst gekozen in het lokale bestuur tijdens de verkiezingen van 2015 en blijven deelnemen aan het lokale bestuur.

Achtergrond & toekomst

Interpretatie van de resultaten in context

Ondanks het gebrek aan constructieve betrokkenheid van de regering van Burundi zijn de resultaten op het gebied van voedselzekerheid en SRGR goed. Dat is opvallend gezien de verslechtering van de algehele economische situatie, de gespannen verhouding tussen de regering en bilaterale donoren en de toenemende afhankelijkheid van humanitaire hulp. Sommige programma's (bijvoorbeeld van het WFP) hebben duidelijk geholpen een totale terugval naar een humanitaire crisis te voorkomen. Het landbouwvoorlichtingsprogramma heeft tot nu toe de beste resultaten opgeleverd, in meerdere gevallen zelfs beter dan verwacht, ondanks de ongunstige omstandigheden. Vooruitgang op het gebied van veiligheid en rechtsstaat is moeilijk haalbaar in de huidige Burundese context, waarin de overheid de politieke vrijheid beperkt en de wettelijke basisverplichtingen onvoldoende worden gerespecteerd. Het SSD-programma is volledig tot stilstand gekomen. De programma's op het gebied van media, belangenbehartiging en mensenrechten hebben geholpen een zekere mate van vrijheid van meningsuiting te behouden in het land, wat een waardevol resultaat is. De SRGR-programma's zijn voortgezet zoals voorzien, maar moesten op verschillende punten worden aangepast om te voorzien in nieuwe behoeften. Dit als gevolg van het huidige politieke klimaat en de minder gunstige sociaaleconomische situatie met negatieve gevolgen voor met name op de gezondheid en het welzijn van vrouwen en meisjes. In verband met de beperkte toegang tot SRGR-diensten als gevolg van onveiligheid, zijn er bijvoorbeeld vervoersmiddelen verstrekt aan gezondheidswerkers zodat zij SRGR-diensten konden blijven verlenen in de gemeenschappen.

Blik op de toekomst

Burundi blijft een van de kwetsbaarste landen van de wereld. Hierdoor is blijvende Nederlandse betrokkenheid bij het land aan te raden, ondanks de voortdurende pessimistische politieke, economische en veiligheidsvooruitzichten. De Nederlandse aanpak zal zich richten op drie assen: 1) oplossen van de politieke crisis door middel van diplomatieke inspanningen om de inclusieve (regionaal geleide) dialoog te ondersteunen, 2) ondersteuning van de ontwikkeling van het land en verbetering van de weerbaarheid van de bevolking met betrekking tot politieke, economische en demografische uitdagingen, bijv. door hen te helpen minder afhankelijk te worden van hulp, en 3) bescherming van de mensenrechten en verbetering van het bestuur. Daarnaast zullen synergiën worden gezocht tussen deze drie assen om het effect te vergroten. Een flexibele Nederlandse ontwikkelingsstrategie en actieve politieke betrokkenheid kunnen helpen om invloed uit te oefenen op het nationale beleid, om de ontwikkeling efficiënter en duurzamer te maken. De ambassade is van plan voort te bouwen op de in 2016 bereikte resultaten. Een specifieke uitdaging is het vergroten van de betrokkenheid van de private sector, met name op het gebied van voedsel- en voedingszekerheid. Investeerders zijn terughoudend als gevolg van de moeilijke situatie, maar in verschillende subsectoren zijn in 2016 goede en veelbelovende voorbeelden waargenomen. Met betrekking tot SRGR zal de ambassade haar bestaande inspanningen voortzetten en de nodige maatregelen nemen om de levering van SRGR-voorzieningen en -diensten toegankelijk te houden voor de doelgroepen, in het bijzonder vrouwen en meisjes.

Financiële samenvatting

Totale uitgaven van de ambassade € 27,206,344

Uitgaven 2016 per thema

Uitgaven 2016 per kanaal

2.493.166 EUR uit centraal gefinancierde programma's (Directie Stabiliteit en Humanitaire Hulp)